İKLİM PERDESİNİN ARDINDA: ANTALYA’NIN BETONU, İKTİDARIN KASASI VE BM’NİN SUÇU

“İklim” Perdesinin Ardında: Antalya’nın Betonu, İktidarın Kasası ve BM’nin Suçu

Sefa Yürükel

COP31 Antalya’da devam ediyor. Resmi söylemde bu, “küresel iklim taahhütlerini somut eyleme dönüştüren” bir zirve. Gerçekte ise bu şehir, on iki gün boyunca felç edilmiş, sokakları kapatılmış, halkı kenara itilmiş durumda. Ve bu gösterinin sponsor listesi, iktidarın doğayı nasıl bir “kasa”ya dönüştürdüğünün en açık kanıtı.

Sponsor Listesi: Talanın Failleri İklimin “Destekçisi” İlan Edildi

COP31’in resmi sitesinde açıklanan sponsorlar, Türkiye’nin ekolojik yıkım sicilinin bir özeti gibi. Cengiz Holding “sürdürülebilir dönüşüm ortağı”, Limak Holding ve IC Holding ise “iklim destekçisi” olarak ilan edildi . Koç Holding ise “küresel iş ortağı” sıfatıyla zirvenin en görünür sponsorlarından biri .

Bu isimler tesadüf değil. Cengiz Holding, Eskişehir’de 57 bin ağaç kesmeyi planlayan siyanürlü altın madeni projesiyle, Artvin’de halkın direndiği siyanür havuzu girişimiyle, Kaz Dağları’nda 500 bin ağacın yok edilmesiyle anılıyor . Limak ve IC Holding’in ortak iştiraki YK Enerji ise Akbelen Ormanı’nı kömür madeni için jandarma ablukası altında kesti; binlerce ağaç yok edildi . Koç Holding’in en büyük gelir kaynağı olan TÜPRAŞ, petrol rafinajını azami kapasitede sürdürmeye devam ediyor .

Bu şirketleri iklim zirvesinin sponsoru yapmak, yangın söndürme tatbikatına kundakçıyı davet etmekle aynı şey. Dahası var: Bu sponsorluk, iktidarın “kasa” işlevini gören bu holdinglere yeşil bir aklanma belgesi sunuyor. Doç. Dr. Yelda Erçandırlı’nın ifadesiyle bu, “sermayenin doğa üzerindeki tahribatını meşrulaştırma operasyonudur” .

İktidarın Kasası Olarak Limak ve Cengiz: Sponsoru Oldukları Zirvenin Doğasını Belirliyorlar

Limak ve Cengiz’in bu zirvedeki varlığı, iktidarla kurdukları ilişkinin doğal bir sonucu. Bu iki holding, yıllardır kamu ihalelerinin en büyük alıcıları, iktidarın “vekilli gücü” olarak inşaat, enerji ve madencilik sektörlerinde büyüdüler. Şimdi aynı güç, iklim zirvesinin finansörü olarak karşımızda.

Bu, basit bir sponsorluk değil. Bir iklim zirvesinin sponsorlarını, doğayı en çok tahrip eden şirketler belirliyorsa, o zirvenin çıktıları da bu şirketlerin çıkarlarına göre şekillenecektir. Cengiz Holding’in “sürdürülebilir dönüşüm” ortaklığı, onun maden projelerini “sürdürmeye” devam edeceğinin garantisinden başka bir anlam taşımıyor . Limak’ın “iklim destekçiliği” ise Akbelen’de kestiği ağaçların hesabını vermek yerine, o ağaçların yerine dikeceği betonarme tesislerin reklamını yapmasına yarıyor.

İktidar, bu şirketleri zirveye ortak ederek iki şey yapıyor: Birincisi, kendi çevre politikalarının eleştirilmesini engelliyor; çünkü zirvenin sponsoru olan şirketler aynı zamanda iktidarın en büyük yüklenicileri. İkincisi, halkın gözünde “iklim” kavramını bu şirketler üzerinden tanımlıyor; böylece iklim mücadelesi, talan şirketlerinin reklam kampanyasına dönüşüyor.

BM’nin Payı: Sekretarya Sessiz, Sponsorluk Kriterleri Şeffaf Değil

Bu yıkımda sorumluluk sadece iktidara ve şirketlere ait değil. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryası, COP31’in sponsorluk sürecinde ya sessiz kaldı ya da göz yumdu. Sponsorluk anlaşmalarının somut kriterleri kamuoyuyla paylaşılmıyor; hangi şirketin hangi gerekçeyle “iklim destekçisi” ilan edildiği bilinmiyor .

Uluslararası sivil toplum kuruluşları bu durumu yıllardır eleştiriyor. 350.org ve Kick Big Polluters Out gibi kuruluşlar, fosil yakıt şirketlerinin COP süreçlerine erişiminin sınırlandırılmasını talep ediyor . “Biri evinizi yakmaya çalışsaydı, o kişiyi akşam yemeğine davet etmeye devam etmezsiniz” diyor Elvis Méndez . BM Sekretaryası ise bu çağrılara somut bir yanıt vermiyor.

Human Rights Watch da COP31 öncesinde Türkiye’deki ifade özgürlüğü baskılarına dikkat çekerek, çevre savunucularının ve sivil toplumun zirveye güvenli biçimde katılamayacağı uyarısında bulundu . BM, ev sahibi ülkenin bu sicilini sorgulamak yerine zirveyi “başarılı” göstermenin peşinde. Sponsorluk kriterlerindeki şeffaflık eksikliği, BM’nin bu tür şirketlere kapıyı açık tutmasına ve dolayısıyla bu yıkımda pay sahibi olmasına yol açıyor.

Antalya’nın Felci: Beton, Egzoz ve Kenara İtilen Halk

Zirve için Antalya EXPO alanında 1,1 milyon metrekarelik bir alan hazırlandı . Bu alanın büyük bölümü betonla kaplandı. Tarım arazileri üzerine dökülen beton, zirve bittikten sonra da orada kalacak. Zirve boyunca kentin trafiği kısıtlandı, yollar kapatıldı, halkın gündelik hayatı sekteye uğradı.

Bir iklim konferansı düzenlenirken, o konferansın yapıldığı şehirde beton dökmek, egzoz gazı salmak, halkı kenara itmek… Bu tablonun kendisi, zirvenin ne kadar samimiyetsiz olduğunun kanıtı. İklim krizini tartışmak için toplanan binlerce insan, tartıştıkları krizin bir parçası haline geliyor.

Gündem Değiştirme Operasyonu: Hava Atma Fonu, Dış Anlaşmalar ve Unutturulan Tartışmalar

COP31’in en büyük işlevlerinden biri, iktidarın gerçek gündemini örtmek. Zirve boyunca “Türkiye dünyayı ağırlıyor” naraları atılırken, ülkenin gerçek sorunları görünmez kılınıyor.

İktidarın “hava atma fonu” olarak kullanılan bu zirve, ekonomik krizin, FON yolsuzluğunun, yoksulluğun, işsizliğin üzerini örtüyor. Dış politikada ise ABD ve İsrail ile yapılan gizli anlaşmaların, Bölgeye karşı İsrail- ABD destekli Mekke anlaşmasının tartışılması gereken bir dönemde, iklim zirvesi gündemi domine ediyor. Terör örgütü PKK ile yürütülen taviz verme görüşmelerinin, kamuoyundan saklanan ihanet anlaşmalarının, yeni anayasa’nın ve sözde “çözüm sürecinin” tartışılması gereken bir dönemde, Antalya’daki malum gösteri tüm dikkatleri üzerine çekiyor.

Bu bir tesadüf değil. İktidar, kendi kasası olan şirketleri zirvenin sponsoru yaparken, aynı zamanda kamuoyunun dikkatini kendi icraatlarından uzaklaştırıyor. İklim, bir “perde” işlevi görüyor. Perdenin arkasında ise fon vurgunu, dış anlaşmalar ve çözüm süreci tartışmaları sürüyor.

STK’ların İsyanı: “Bu Bir Yeşil Aklama Operasyonu”

Çevre örgütleri ve yaşam savunucuları bu duruma sessiz kalmıyor. Evrensel, BirGün ve diğer muhalif yayın organlarında yer alan haberlere göre, STK’lar sponsorluk listesini “yeşil aklama” olarak nitelendiriyor . Doç. Dr. Yelda Erçandırlı, bu şirketlerin zirvede destekçi yapılmasını “sermayenin doğa üzerindeki tahribatını meşrulaştırma operasyonu” olarak tanımlıyor .

Ancak bazı çevreler, tartışmanın sadece sponsor şirketlere odaklanmasının da tehlikeli olduğunu savunuyor. Evrensel yazarı Özer Akdemir’e göre, “şirketler olmasa COP’ların iklim krizine gerçek çözümler üretebileceği algısını yaratmak” riski taşıyor; asıl sorun BM iklim zirvelerinin kendisinin bir “tiyatro”ya dönüşmüş olması .

Sonuç: Beton Kurumuyor, Bacalar Tütmeye Devam Ediyor

COP31 bittiğinde Antalya’ya dökülen beton orada kalacak. Cengiz Holding’in madenleri çalışmaya, Limak’ın kömür santralleri tütmeye, Koç’un rafinerileri petrol işlemeye devam edecek. Zirvenin “iklim destekçisi” ilan ettiği şirketler, 21 Kasım’da aynı faaliyetlerine kaldıkları yerden devam edecekler.

Bu tablo, iklim zirvelerinin artık bir çözüm platformu olmadığını, aksine talanın meşrulaştırıldığı bir vitrin haline geldiğini gösteriyor. İktidar kendi kasasını sponsor yaparak bu vitrini kurduruyor; BM ise şeffaf olmayan kriterlerle bu vitrine meşruiyet kazandırıyor. Antalya’nın halkı ve doğası ise bu oyunun bedelini ödüyor.

İklim krizi gerçek. Ama Antalya’da sergilenen, iklim krizi değil; iklim krizinin nasıl istismar edileceğinin bir gösterisi. Beton kurumuyor, bacalar tütmeye devam ediyor. Yani: “İklim krizi bahane edilerek düzenlenen zirve, krizi çözmek bir yana, krizi istismar edenleri (şirketleri, iktidarı) aklıyor. Zirve bittiğinde ne beton geri alınacak ne bacalar sönecek; yani verilen zarar kalıcı, sorumlular ise dokunulmaz kılıyor.” Ve iktidar, tüm bu olup biteni “dünya Türkiye’yi konuşuyor” narasıyla örtmeye çalışıyor.

Kaynakça

1. Evrensel, “Cengiz’den Kalyon’a; Sabancı’dan Koç’a… Türkiye’yi yağmalayanlara COP31’de ortaklık”, 7 Kasım 2026.
2. BirGün, “Talanın failleri COP31’e ‘destekçi'”, 14 Ekim 2026.
3. Manşet Aydın, “İklim ‘oyunlarının’ sponsorları tartışma yarattı”, 9 Kasım 2026.
4. Evrensel, Özer Akdemir, “İklim tiyatrosu Antalya’da perde açıyor”, 24 Ekim 2026.
5. Swissinfo, “Lobby fóssil enfrenta críticas por influência nas COPs da ONU”, 8 Kasım 2026.
6. İz Gazete, “COP31’de fosil yakıt karşıtı eylem: Antalya’da iklim aktivistleri buluştu”, 9 Kasım 2026.
7. Human Rights Watch, “COP31: İklim Eylemi İçin İnsan Hakları Kritik Önem Taşıyor”, 3 Kasım 2026.
8. İstiklal, “Antalya’dan Dünyaya: Türkiye’nin İklim Sınavı”, 10 Kasım 2026.
9. ⁠https://www.aa.com.tr/tr/gundem/dunyanin-iklim-gelecegini-sekillendirecek-cop31-basliyor/4115692