Kimlikçi ve Yankesici Ahlakla ,Sosyal Eşitlikler Sağlanamaz!

Mayıs 20, 2026 PUSULA 7 Görüntüleme 0 Comments

Dr. Öğr. Üyesi Mustafa KARAAĞAÇLI

G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğr. Üyesi.

1.Sağlıklı İnsan ve Sosyal Eşitlik Hali

Psikoloji bilgi kolu sağlıklı insanı “ruhsal ve fiziksel olarak tam bir iyilik” olarak betimler.

Sosyal eşitlik de bu iyiliğe koşut olarak başta “sosyal, ekonomik ve kültürel hakların tam bir iyilik ve eşitlik halidir.”

Sosyal devlet, her türden reel politiğinde “sosyal eşitliği” dikkate almak zorundadır.

Bunun aksi olan uygulamalar ve siyasal tercihler “sosyal eşitliği lekeler.

Yandaş ve utangaç medyatik “sosyal devlet ve yardımsever devlet” güzellemeleri lafta kalır. Futbol analojisiyle; topun taca ve avuta ve kornere atılmasını çoğaltır.

2.Sosyal Devletin Olmazsa Olmazıdır; “Sosyal Eşitlik”

Sosyal eşitlik, toplumdaki yurttaş bireylerin ırk, cinsiyet, gelir veya inanç farkı gözetilmeksizin yasalar önünde eşit haklara, özgürlüklere ve fırsatlara sahip olmasıdır (Manza, 2020 ve Turner 2029).

Herkese sadece aynı kaynakları sunmakla sosyal eşitlik sağlanamaz. Dezavantajlı yurttaş bireylerin gereksinimlerine göre farklı desteklerin sağlamasıyla sosyal eşitlik iklimi gerçekleşir. Hak, hukuk ve adalette bir ve eşit seçilmiş davranışlar da sosyal eşitliği desteler.

Bu bağlamıyla; ileri analizlere girişmeden; sosyal eşitlik öznesinde şu formasyonlar “ama-sız ve fakat-sız” gerçekleştirilmelidir:

· Fırsat eşitliği: Eğitim, sağlık ve iş olanakları gibi temel hizmetlere herkesin engelsiz bir şekilde erişebilmesidir.

· Sosyal adalet: Dezavantajlı veya ayrımcılığa uğrayan grupların güçlendirilmesi için özel kaynakların ve farklı desteklerin sağlanmasıdır.

· Yapısal eşitlik: Sınıfsal ayrıcalıkların ve toplumsal baskıların ortadan kaldırıldığı, kapsayıcı bir toplumsal sistemin kurulmasıdır.

3.Sosyal Eşitliği Lekeleyen Kimlikçi Ahlak ve Yankesici Ahlak

3.1.Kimlikçi Ahlak: Kimlikçi ahlak, bir grubun ve bir topluluğun gezegene, yaşama, maddi ve manevi olgulara ve olaylara bakışlarını gösteren tavırlardır. Tarikatlar din, ekonomik, eğitim ve kültür alanlarında kendi görüşlerine göre davrandıklarında kimlikçi bir ahlak anlayışını benimsemiş olur.

Tarikatların, sosyal yapıda, toplumsal kurumlar olarak nitelenmeleri ise “finansman yapıları açık ve denetlenebilir olmaktan uzak” olduğu için sivil toplum örgütü olarak nitelenemezler.

Çünkü; toplumsal kurumlar; insanın temel ihtiyaçlarını karşılayan birimler olup, resmi nitelik taşırlar. Toplumsal kuruluşlar Anayasa maddelerinin, Atatürk İlkelerinin ve Cumhuriyet’in Kurucu felsefesinin kapsamında belirlenen resmi görevlerini yapmakla sorumludurlar.

· Bir grup ve topluluk kendi görüşlerine dayalı öznel girişimlerle davrandığında kimlikçi ahlakı tercih etmiş olur.

· Kimlikçi ahlak, kamusal alanlarda kendi görüşlerinin benimsenmesini ister. Bir şeyin önemi kendi bakışlarına göre belirlenir.

· Kimlikçi ahlak, yancı ve yandaş yararı gözetir.

3.2.Yankesici ahlak: Yankesici ahlak temelde fırsatçılıktır. Yankesici ahlakta; başarı için her şeyin “olağan”, kendi jargonlarıyla “mubah” olduğu kabullenilir. Çünkü; fırsatçılık, fırsatlara karşı kendi çıkarını gözeten ve etik olmayan davranışlardır.

Yankesici ahlakın somut gözlenen özellikleri şunlardır:

· Yankesici ahlak, kolaycı kısa yoldan maddi rantlar peşindedir.

· Yankesici ahlak, oportünizm düşkünü olup; her durumu lehine bir fırsat olarak görür.

· Yankesici ahlak, çıkarcıdır.

· Yankesici ahlak, muhafazakar değil; tutucudur.

· Yankesici ahlak, toplumcu değil; oligarşik kuşatmacıdır.

· Yankesici ahlak, kamusal yarar yerine; bencil avantajlarla hareket eder.

· Yankesici ahlakta, sosyal baskı “işini bilme” üzerine kuruludur (Mardin, 2017).

· Yankesici ahlak, yeni özneli liberalizmin sosyal adalet olgusunu siyasal demokrasi gösterisinde kullanır.

· Yankesici ahlak, kamunun küçülmesini gelişmiş ülkelerin evrensel markalar olmuş şirketlerinden örnekler vererek savunur.

· Yankesici ahlak, paralı eğitim, sağlık ve ulaştırma hizmetlerine ağırlık verir.

· Yankesici ahlak, beton aşkından beslenir (Karaağaçlı, 2024).

· Yankesici ahlak, emperyaller gibi din ve mezhep farklılıklarını kutuplaştırır.

· Yankesici ahlak, emperyalizmin her coğrafyada kullandığı ırk ve milliyet olgularını suistimal eder.

4.Sözün Sonunda: “Sosyal Eşitlik İçin Evrensel Ahlak ve Sosyal Devlet Gerekiyor!”

Ahlak, temelde neyin doğru veya yanlış sayıldığı-sayılması gerektiğidir. Ahlak, bağlamlı değerlendirmeler “doğru ve yanlış” algısı üzerinden yapılır. Doğru ve yanlışın öznelliği, ahlakiliğin ölçütü, davranışların ve düşüncelerin haklılığı-haksızlığı konularında düşünceler tümeli ahlak iklimiyle açıklanır.

Evrensel ahlak, insani, kimlik ahlak oligarşik, yankesici ahlak ise çıkarcı ve yancıdır. Bu nedenle: Evrensel ahlak kapsamında, toplumsal düzene ilişkin kuralların ve yasaların ötesinde, evrensel insani değerlere uygun davranışlar gösterebilme vardır. Evrensel ahlak anlayışında; toplumun ve kişisel isteklerin ve yararların üzerine çıkılır.

Çünkü; Evrensel ahlakta olaylar insan hakları, sosyal adalet ve eşitlik boyutlarında değerlendirilir. Evrensel ahlakta; kurallar, yasalar insanlar arasında toplumsal yararı gözeten anlaşmalar olarak görülür ve toplumsal yararı karşılayamayan kuralların değişmesi gerektiği düşünülür. Evrensel ahlakta, bireye saygı ön plandadır. Evrensel ahlak ilkelerine dayalı çok az insanda görülebilen bir ahlak anlayışı vardır. Çünkü; evrensel ahlakta insan hakları, insan hayatı, eşitlikler, özgürlükler ve demokrasi ön plandadır.

Kaynaklar

Karaağaçlı, M. (2024). Yeni Özneli Siyasanın Beton Aşkı, Folklorik ve Otantik iklimi Yok Etti http://www.mektepligazete.com.Köşe Yazıları 12.08.2024.

Manza, J. (2020). Eşitsizlik. Çev: Çağrı Mutaf. Ed: Bryan S. Turner. ss.288-293. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.

Mardin, Ş. (2017). Şerif Mardin Mahalle Baskısı Kavramını Anlatıyor. Medyascope. 07 Eylül.

Turner, Bryan S. (2020). Eşitlik. Çev: Çağrı Mutaf. Ed: Bryan S. Turner. ss.286-288. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.

Etiksel Gerekçe ve İlke

Burada yer verilen görüşlerde herhangi bir intihal ve manipülasyon yapılmadığından, yapılan alıntılarda kaynak gösterilmesi etiksel olarak uygun olacaktır.

İletişim ve Erişimi

Dr. Öğr. Üyesi Mustafa KARAAĞAÇLI

T.C.Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi, EBB Öğretim Üyesi

e-posta-1: mkara@gazi.edu.tr

e-posta-2: mustafakaraagacli80@gmail.com

Web-1 : w3.gazi.edu.tr/~mkara

Web-2 :https://avesis.gazi.edu.tr/mkara

ORCID :https://orcid.org/0000-0003-3488-1021

Süren Yayın Ortamları ve Portalları

Futbol-spor-yorum :www.yurtspor.com.yazarlar

Eğitim,sosyoloji ve güncel:www.mektepligazete.com.köşeyazıları

Bilim-araştırma :www.mektepligazete.tebeşirbülten.com