Birey Yurttaşın Kederleri!

Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Karaağaçlı

1.Gezegende ve Türkiye’de “Birey Yurttaş Olma Kederi!”

Nietzche “geçmiş kadar bugün de geleceği etkiler”  derken; tarihsel kesitin geçmişi kadar  bugünün de  varolan olgu ve  olayların seyrinden etkilendiğini  dolayısıyla  geleceğe yön  verdiğini  vurgular.

Türkiye Coğrafyası’nda yaşananlar, gezegenden ayrı ve  bağımsız ele alınamaz. Çünkü,  sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel  ve sosoyo-siyasal değişkenler; etkileşimli bütünsel yapı, içerik ve yöntemlerin izlenmesini gerektiriyor.

Çünkü; birey-yurttaşın yaşam-geçim kederiyle  ilgilenmek  zorunda olduğu; yaşam için her biri “olmazsa olmaz!” işgörürlüklerde olan; gıda, tarım, barınma, güvenlik, sağlık, ulaşım, eğitim, öğretim, finans, endüstri, bilişim, hizmet  ve  eğlence… sektörleri birbirlerini  etkilemekte  ve  etkilenmektedir.  Dolayısıyla da ulusların  gönenç  düzeyleri bu etkileşime  bağlı değişmektedir.

2.Birey-Yurtaşın Canına Okuyan Haller-Krizler

Birey yurttaş Evrensel Bildirgeler, Anayasal ve Kanunsal yapılarda “korunaklılık”  güzellemeleriyle yer bulurken; sahada dış ve iç krizlerden dolayı “giderek  örseleniyor.

Evrensel-İnsan  Hakları ulusların merkezi iktidarlarına “insani temelli”  reel politikalar uygulamalarını kayıt  ve imza altında  iletirken, Birleşmiş Milletler de anılan “insani, eşitlikçi, ayrımsız ve dayanışmacı” formasyonların  teoride  ve sahada   takipçisi  olacağını-olduğunu vurgulamaktadır.

Oysa, yurttaş bireyler şu krizlerin arasında yaşam  zor tutunmaya çalışmaktadır:

·     Yüksek enflasyonla alım  gücü  düşüyor.

·     Uydurma enflasyon oranlarıyla emekçilerin  ve emeklilerin  maaşları kuşa  dönüyor.

·     Bilişim ortamıyla kapitalistler rantiyelerini artırırken; emek yoğun  çalışanlar” emeklerin  karşılığını alamıyorlar.

·     Gerçek dışı dezenformasyonla merkezi iktidarlar varlıklarını sürdürüyorlar.

·     Dezenformasyonla sosyal baskılar artıyor (Mardin, 2017).

·     Yapay zeka destekli silahlar tehlikeli bir silahlanma yarışına dönüşüyor.

·     Otomasyon  kaynaklı işgücü kayıpları  artıyor.

·     Duygusuzluk artıyor.

·     Şiddet; aile okul, cami, sokak.. her yerde yayılıyor.

·     Bireyi birey yapan özgün düşünme, yazma ve üretmedeki öznellikler kayboluyor.

·     Prototip çıktılar çoğalıyor.

·     Yancı ve utangaç medya  ekranları çoğalıyor.

·     Kimlikçi  ve yankesici ahlak yaygınlaşıyor.

·     Yapay zeka aktifleşirken; bireyler sistem dışına itiliyor (Rouhıaınen, 2020).

·     Bilgi, insanın önüne hazır geldikçe öngörülülük, cesaretlilik ve sentezcilik azalıyor.

·     Daha çok ötelenen ve örtülen durumlarla  kamu oyunun   gerçek krizlerinden  uzaklaşılıyor.

·     Toplumsal vicdani ve yargısal zeminlerde  “ceza gerektiren haller”  cezasızlığa  evriliyor.

·     Cumhuriyetçi Demokrasinin  “halk için halktan yana-lık” ilkesi açıklık ve şeffaflıktan   uzaklaşıyor (Karaağçalı, 2025).

3.Vargı  ve Yargıda; “Birey  Yurttaş İçin Cumhuriyetçi Demokrasi”

Bu makaleyi,  Nietzche ile açıp GMK  Atatürk ile bitirirken;  Cumhuriyet’in Kurucu Filozofu ve Lideri “Cumhuriyet Kimsesizlerin Kimsesidir”  diyerek “birey yurttaşı” Anadolu Coğrafyası’nın ve Cumhuriyetçi Demokrasi’nin “en temel ve tümel “öznesi” yapmıştı.

Çünkü O;

• Halkın egemenliği için,  “birey yurttaşı” önemsedi ve değerli kıldı.
• Tüm devrimlerini “birey yurttaş” özneli tasarladı, kurguladı  ve yaptı.

Zamanın  ruhunda  da e s k i m e y e n dolayısıyla  dört elle sarılma  gereksinimi bulunan, “Ulusçu, Kamucu, Halkçı, Devrimci, Laik  ve Cumhuriyetçi” formasyonların her  biri kapitalist,  liberal, tutucu, yayılmacı, kuşatmacı rantiyeci kafaların değil; “birey yurttaş” içindir. O’nun yaşama tutunması için “kollektivist  iklimlidir.”

Kaynaklar

Karaağaçlı, M. (2025). Kurşunsuz Kalem ve Normatif Demokrasi İklimi. http://www.mektepligazete.com.Köşe Yazıları. Mustafa Karaağaçlı. 22.01.2025.

Mardin, Ş. (2017). Şerif Mardin Mahalle Baskısı Kavramını Anlatıyor. Medyascope. 07 Eylül.

Rouhıaınen, L. (2020). Yapay Zeka: Geleceğimizle İlgili Bugün Bilmemiz Gereken 101 Şey.  Pegasus Yayınları.

Etiksel Gerekçe ve İlke

Burada yer verilen görüşlerde herhangi bir intihal ve manipülasyon yapılmadığından, yapılan alıntılarda kaynak  gösterilmesi etiksel olarak uygun olacaktır.