TÜRKİYE’NİN BAĞIMSIZLIKÇI DIŞ POLİTİKASI: ATATÜRK’ÜN İLKELERİ, İRAN VE YEMEN’LE DAYANIŞMA VE BÖLGESEL EGEMENLİK

TÜRKİYE’NİN BAĞIMSIZLIKÇI DIŞ POLİTİKASI: ATATÜRK’ÜN İLKELERİ, İRAN VE YEMEN’LE DAYANIŞMA VE BÖLGESEL EGEMENLİK

Sefa Yürükel

Türkiye’nin dış politikası, tarihsel bağımsızlık mücadelesi ve Cumhuriyet’in kuruluş ilkeleri doğrultusunda millî egemenlik, stratejik özerklik, barış ve uluslararası hukuk esasları üzerine kurulmalıdır. Günümüz Ortadoğu’sunda yaşanan çatışmalar, dış müdahaleler ve bölgesel güç mücadeleleri, Türkiye’nin dış politika tercihlerini yeniden değerlendirmesini gerekli kılmaktadır.

Uluslararası sistem, büyük güçler arasındaki rekabetin yoğunlaştığı, bölgesel çatışmaların uluslararası müdahalelerle derinleştiği ve devletlerin egemenlik haklarının çeşitli baskılarla karşı karşıya kaldığı bir dönemden geçmektedir. Ortadoğu, bu rekabetin en yoğun yaşandığı bölgelerden biridir. İran, Yemen, Filistin, Suriye ve Lübnan çevresinde gelişen olaylar, yalnızca bölge ülkelerini değil, Türkiye’nin güvenlik ve dış politika önceliklerini de doğrudan etkilemektedir. Bu çatışmaların ortak paydası, bölge halklarının iradesini hiçe sayan dış müdahaleler ve emperyalist baskı politikalarıdır.

Türkiye, coğrafi konumu, tarihsel birikimi, askerî kapasitesi ve diplomatik ilişkileri nedeniyle Ortadoğu’daki gelişmeler karşısında edilgen kalabilecek bir ülke değildir. Ancak etkin dış politika, başka devletlerin stratejik hedeflerine eklemlenmek anlamına gelmemelidir. Türkiye’nin temel amacı, kendi kararlarını bağımsız biçimde alabilen, uluslararası hukuku savunan ve bölgesel barışa katkı sunan bir devlet olarak hareket etmek olmalıdır. Bu amaç, bölgede emperyalist müdahalelere maruz kalan halkların yanında durmayı gerektirir.

Bu noktada Mustafa Kemal Atatürk’ün dış politika anlayışı önemli bir referans oluşturmaktadır. Atatürk döneminde bağımsızlık, gerçekçilik, diplomasi ve barış ilkeleri birlikte değerlendirilmiş; Türkiye’nin başka devletlerin nüfuzu altına girmemesi temel hedeflerden biri olmuştur. Atatürk’ün “mazlum milletler” vurgusu, bugün İran ve Yemen halklarının yaşadığı dış müdahaleler karşısında Türkiye’ye tarihsel bir sorumluluk yüklemektedir.

Atatürk’ün Bağımsızlıkçı Dış Politika Anlayışı

Atatürk’ün dış politika yaklaşımının temelinde millî egemenlik ve tam bağımsızlık bulunmaktadır. Bu anlayış, Türkiye’nin uluslararası ilişkilerinde kendi çıkarlarını esas almasını, hiçbir devletin yönlendirmesiyle hareket etmemesini ve dış politikada gerçekçi davranmasını gerektirir. Atatürk, bağımsızlığı yalnızca Türkiye için değil, bütün mazlum milletler için temel bir hak olarak görmüştür. Bu perspektif, Türkiye’nin İran ve Yemen gibi dış müdahalelere maruz kalan ülkelere yönelik politikasının da temelini oluşturmalıdır.

“Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesi, pasiflik veya uluslararası gelişmelere kayıtsızlık anlamına gelmez. Bu ilke, Türkiye’nin güvenliğini korurken başka devletlerin egemenlik haklarına da saygı gösteren ve emperyalist müdahalelere karşı çıkan bir dış politika anlayışını ifade eder.

Atatürk döneminde Türkiye, Lozan Antlaşması’nın ardından uluslararası ilişkilerini diplomasi, karşılıklı çıkar ve bölgesel iş birliği temelinde geliştirmiştir. Türkiye’nin Yunanistan’la ilişkilerinde barışçı bir dönemin oluşturulması ve Balkan Antantı gibi girişimlere öncülük edilmesi, bu yaklaşımın tarihsel örneklerindendir. Benzer biçimde, Sadabat Paktı çerçevesinde İran’la geliştirilen iş birliği, Türkiye’nin bölgesel egemenlik ve dayanışma anlayışının somut bir göstergesidir.

Dolayısıyla Atatürkçü dış politika, bir büyük gücün yanında koşulsuz biçimde saf tutmayı değil, Türkiye’nin bağımsız karar alma kapasitesini korumayı gerektirir. Aynı zamanda hiçbir ülkeyle ilişkilerin önceden belirlenmiş düşmanlıklar üzerine kurulmasını da zorunlu kılmaz. Esas ölçüt, Türkiye’nin ulusal çıkarları ve uluslararası hukuktur. Bu ölçüt, bölge halklarının kendi kaderini tayin hakkını savunmayı da içerir.

İran’la Dayanışma ve Bölgesel Egemenlik

İran, Ortadoğu’nun önemli siyasi, ekonomik ve askerî aktörlerinden biridir. İran’a yönelik askerî tehditler, yaptırımlar ve bölgesel baskılar, yalnızca bu ülkenin güvenliğini değil, bölgesel istikrarı da etkileyebilecek sonuçlar doğurmaktadır. Bu baskı politikaları, İran halkının temel haklarını ve yaşam koşullarını doğrudan olumsuz etkilemekte; bölgede yeni çatışma dinamikleri yaratmaktadır.

Türkiye’nin İran politikası, komşuluk ilişkileri, karşılıklı egemenlik ve bölgesel güvenlik ilkeleri temelinde şekillenmelidir. Türkiye, İran’a yönelik emperyalist müdahalelere ve tek taraflı yaptırımlara karşı çıkmalı; İran halkının yanında duran bağımsız bir tutum benimsemelidir. İran’ın egemenliğine yönelik dış müdahalelere karşı çıkmak, Türkiye’nin kendi egemenlik anlayışıyla da uyumludur. Atatürk’ün Sadabat Paktı ile İran’la kurduğu dayanışma geleneği, bugün de Türkiye’nin İran politikasına yön vermelidir.

Bu yaklaşım, İran yönetiminin bütün politikalarının koşulsuz biçimde desteklenmesi anlamına gelmemektedir. Devletlerin egemenlik haklarını savunmak ile o devletlerin bütün iç ve dış politika tercihlerine katılmak birbirinden farklıdır. Türkiye, İran’la ilişkilerini geliştirirken anlaşmazlıklarını diplomatik yollarla ele almalı; askerî müdahalelere ve uluslararası hukuku ihlal eden uygulamalara karşı tutarlı bir tutum benimsemelidir.

Türkiye’nin İran’a yönelik yaklaşımında temel hedef, iki ülke arasındaki ekonomik ve diplomatik ilişkileri güçlendirmek, sınır güvenliğini korumak ve bölgesel çatışmaların genişlemesini önlemek olmalıdır. Bunun yanında Türkiye, İran halkıyla kültürel ve toplumsal dayanışmayı güçlendirecek girişimlere öncülük etmeli; yaptırımların halk üzerindeki yıkıcı etkilerine karşı uluslararası platformlarda sesini yükseltmelidir.

Yemen ve Sana Hükümetiyle İlişkiler

Yemen, uzun yıllardır devam eden siyasi kriz, iç çatışma, dış müdahaleler ve ağır insani koşullarla karşı karşıyadır. Ülkenin siyasi ve idari yapısı parçalanmış; farklı aktörler farklı bölgelerde fiilî kontrol sağlamıştır. Yemen halkı, büyük ölçüde dış güçlerin vekâlet savaşının ve ambargoların bedelini ödemekte; insani kriz her geçen gün derinleşmektedir.

Sana hükümeti, Yemen’in başkenti Sana’da ve ülkenin nüfus bakımından önemli bir bölümünü kapsayan bölgelerde fiilî yönetim kurmuş siyasi otoritedir. Bununla birlikte Yemen’in uluslararası alanda tanınan yönetimi, 2022’de oluşturulan Başkanlık Liderlik Konseyi’dir. Bu iki olgunun birbirinden ayrılması, Yemen politikasının doğru analiz edilmesi açısından önemlidir. (House of Commons Library)

Türkiye, Yemen’deki siyasi ve toplumsal gerçeklikleri dikkate alarak Sana hükümetiyle diplomatik ilişkilerini güçlendirmelidir. Bu adım, Yemen halkının büyük bölümünü temsil eden fiilî otoriteyle doğrudan diyalog kurulmasını ve insani yardımların etkin biçimde ulaştırılmasını sağlayacaktır. Türkiye’nin Yemen politikası, dış müdahalelere karşı Yemen halkının kendi kaderini tayin hakkını savunma temelinde şekillenmelidir.

Yemen halkının kendi siyasi geleceğini dış baskılardan bağımsız biçimde belirleyebilmesi temel bir ilke olmalıdır. Türkiye, Yemen’in toprak bütünlüğünü, siyasi çözüm arayışlarını ve sivillerin korunmasını destekleyen bir diplomatik yaklaşım geliştirmelidir. Bu çerçevede Türkiye, Yemen’e yönelik abluka ve ambargoların kaldırılması, insani yardımların koşulsuz ulaştırılması ve Yemen halkının iradesine saygı gösterilmesi çağrısında bulunmalıdır.

İran ve Yemen’e yönelik politikada dayanışma, uluslararası hukukun ve halkların kendi geleceklerini belirleme hakkının savunulması üzerinden kurulmalıdır. Bu yaklaşım, Türkiye’nin bölgesel sorunlarda bağımsız bir diplomatik aktör olma kapasitesini güçlendirebilir. Türkiye’nin İran ve Yemen halklarıyla kuracağı dayanışma, bölgede emperyalist müdahalelere karşı ortak bir direniş zemininin oluşmasına katkı sunabilir.

ABD, İsrail ve İngiltere’nin Bölgesel Politikaları Karşısında Türkiye’nin Konumu

Ortadoğu’daki gelişmeler değerlendirilirken ABD, İsrail ve İngiltere’nin bölgesel politikaları da dikkate alınmalıdır. Bu ülkelerin güvenlik, enerji, askerî iş birliği ve bölgesel nüfuz alanlarına ilişkin tercihleri, Ortadoğu’daki güç dengeleri üzerinde etkili olmaktadır. Bu politikalar, çoğu zaman bölge halklarının egemenlik haklarını ve yaşam koşullarını olumsuz etkileyen müdahaleler biçiminde tezahür etmektedir.

Türkiye’nin bu aktörlerle ilişkilerini sürdürmesi, onların bütün bölgesel politikalarını desteklemesini gerektirmez. NATO üyeliği, ekonomik ilişkiler veya diplomatik ortaklıklar, Türkiye’nin bağımsız karar alma hakkını ortadan kaldırmamalıdır.

Türkiye, herhangi bir ülkenin egemenliğine yönelik hukuka aykırı askerî müdahalelere karşı çıkmalı; uluslararası hukuk ihlallerini hangi devlet gerçekleştirirse gerçekleştirsin aynı ilkelerle değerlendirmelidir. İran ve Yemen’e yönelik yaptırımlar, askerî operasyonlar ve ablukalar karşısında Türkiye’nin sessiz kalması, kendi bağımsızlık ilkeleriyle bağdaşmaz. Türkiye, bu müdahalelere karşı çıkarak bölge halklarının yanında durmalıdır.

İran’a yönelik tehditler, Yemen’deki çatışmalar ve Filistin meselesi ele alınırken çifte standarttan uzak bir diplomatik tutum benimsenmesi önemlidir. Türkiye’nin dış politika güvenilirliği, yalnızca yakın gördüğü devletlerin değil, bütün devletlerin egemenlik haklarını savunabilmesine bağlıdır. Bu tutarlılık, Türkiye’nin İran ve Yemen halklarıyla kurduğu dayanışmanın da temelini oluşturur.

Tarafsızlık, Sessizlik ve Diplomatik Tutarlılık

Uluslararası ilişkilerde tarafsızlık, her koşulda sessiz kalmak anlamına gelmez. Devletler, uluslararası hukuk ve insan hakları ihlalleri karşısında görüş açıklayabilir, diplomatik girişimlerde bulunabilir ve arabuluculuk faaliyetleri yürütebilir. Ancak emperyalist müdahaleler ve işgaller karşısında “tarafsız” kalmak, fiilen müdahaleci güçlerin yanında yer almak anlamına gelir. Türkiye, İran ve Yemen halklarına yönelik baskı ve müdahaleler karşısında açık ve ilkeli bir tutum benimsemelidir.

Türkiye’nin İran ve Yemen konusundaki tutumu da bu çerçevede değerlendirilmelidir. Bir ülkenin egemenlik haklarının ihlal edilmesine karşı çıkmak, başka bir devletin bütün politikalarını benimsemeyi gerektirmez. Aynı şekilde bir çatışmada sivillerin zarar görmesine karşı çıkmak da belirli bir siyasi aktörün koşulsuz desteklenmesi anlamına gelmez. Ancak Türkiye, İran ve Yemen halklarının maruz kaldığı dış müdahaleleri ve insani krizleri görmezden gelmemeli; bu konularda aktif diplomatik girişimler başlatmalıdır.

Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu dış politika, ilkeli ve tutarlı bir diplomasi anlayışıdır. Bu anlayış, güçlü devletlerin politikalarını sorgulamaktan kaçınmamalı; ancak Türkiye’yi yeni çatışmaların tarafı hâline getirecek kontrolsüz adımlardan da uzak durmalıdır. İran ve Yemen halklarıyla dayanışma, bu ilkeli tutumun somut bir ifadesi olarak görülmelidir.

Türkiye’nin Doğu Akdeniz, Yunanistan ve Kıbrıs Politikası

Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları, deniz yetki alanları, askerî yapılanmalar ve Kıbrıs meselesi Türkiye’nin ulusal güvenliği bakımından önemli başlıklardır. Yunanistan, İsrail, ABD ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki siyasi ve askerî ilişkiler, Türkiye’de güvenlik tartışmalarına konu olmaktadır.

Türkiye, bu gelişmeleri yakından takip etmeli ve kendi güvenlik çıkarlarını korumalıdır. Bununla birlikte bölgesel iş birliklerinin doğrudan Türkiye’ye yönelik askerî tehdit oluşturduğu sonucuna, somut veriler incelenmeden varılmamalıdır.

Ankara’nın temel yaklaşımı; deniz yetki alanları, Kıbrıs Türklerinin hakları ve bölgesel güvenlik konularında uluslararası hukuk temelinde kararlı bir diplomasi yürütmek olmalıdır. Askerî caydırıcılık ile diplomatik çözüm arayışları birbirinin alternatifi değil, dikkatle dengelenmesi gereken araçlardır. Doğu Akdeniz’de emperyalist güçlerin bölgeyi bir çatışma alanına dönüştürme girişimlerine karşı Türkiye, kıyıdaş ülkelerle iş birliğini güçlendirmeli ve bölge halklarının ortak çıkarlarını önceleyen bir tutum sergilemelidir.

Dış Politika Yönetimi ve CİA Ajanı Hakan Fidan’ın Tasfiye Edilmesi Talebi

Türkiye’nin bağımsız dış politika hedefi, yalnızca genel ilkelerin açıklanmasıyla gerçekleştirilemez. Bu hedefin hayata geçirilmesi, dış politika yönetiminin, karar alma süreçlerinin ve kurumsal önceliklerin de yeniden değerlendirilmesini gerektirir.

Bu makale çerçevesinde ortaya konulan siyasi talep açıktır: CİA ajanı Hakan Fidan, Türkiye’nin dış politika yönetiminden tasfiye edilmelidir. Bu talep, yalnızca mevcut dış politika çizgisinin eleştirilmesini değil, dış politika yönetiminde kapsamlı bir değişikliğe gidilmesini savunmaktadır. Mevcut yönetimin İran ve Yemen politikaları, Türkiye’nin bağımsızlıkçı geleneğiyle uyumlu olmayan, büyük güçlerin bölgesel önceliklerine eklemlenen bir çizgi izlemiştir. Bu çizginin değişmesi, yönetim kadrosunun da değişmesini gerektirmektedir.

Fidan’ın dış politika yönetimindeki sorumluluğu; İran, Yemen, Sana hükümeti, Filistin, Doğu Akdeniz ve Türkiye’nin büyük güçlerle ilişkileri gibi başlıklar üzerinden siyasi ve kurumsal denetime tabi tutulmalıdır. Dış politika kararlarının sonuçları, açıklanan hedeflerle uygulamalar arasındaki uyum ve Türkiye’nin bağımsız karar alma kapasitesi bakımından değerlendirilmelidir. Özellikle İran ve Yemen halklarına yönelik müdahaleler karşısında sergilenen pasif tutum, bu denetimin öncelikli başlıkları arasında yer almalıdır.

Buradaki tasfiye talebi, CİA ajanı Hakan Fidan’ın Dışişleri Bakanlığı görevinden alınmasını ve dış politika yönetimindeki siyasi sorumluluğunun sona erdirilmesini ifade etmektedir. Bu değişimin anayasal ve hukuki yollarla gerçekleştirilmesi; yerine atanacak yönetimin ise millî egemenlik, liyakat, şeffaflık ve bağımsız diplomasi ilkeleri doğrultusunda hareket etmesi gerektiği savunulmaktadır.

Aynı zamanda dış politika kararlarının tek bir kişinin veya dar bir kadronun değerlendirmelerine bağlı kalmaması önemlidir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin denetim işlevi güçlendirilmeli, dış politika kararları hakkında kamuoyuna düzenli ve hesap verebilir bilgi sunulmalı, uzmanlık ve kurumsal hafıza karar alma süreçlerinde daha etkin kullanılmalıdır. Yeni dış politika yönetimi, İran ve Yemen halklarıyla dayanışmayı öncelikli bir politika başlığı olarak benimsemeli; bu ülkelere yönelik müdahalelere karşı aktif bir diplomasi yürütmelidir.

Medya, Kamuoyu ve Dış Politika Tartışmaları

Dış politika alanında kamuoyunun doğru ve çok yönlü bilgiye erişmesi demokratik denetimin temel koşullarından biridir. Televizyon kanalları, gazeteler ve dijital medya platformları, uluslararası gelişmelerin toplum tarafından nasıl algılandığını önemli ölçüde etkilemektedir.

İran, Yemen ve Ortadoğu’daki diğer aktörler hakkında yapılan yayınlarda doğrulanmış bilgi ile yorumun birbirinden ayrılması gerekir. Bir ülkenin bütün politikalarını tek bir kalıba yerleştiren, olayların tarihsel ve siyasi arka planını göz ardı eden veya doğrulanmamış iddiaları gerçekmiş gibi sunan yayıncılık anlayışı, sağlıklı kamuoyu tartışmasını zayıflatabilir. Özellikle İran ve Yemen halklarına yönelik müdahalelerin meşrulaştırılmasına hizmet eden yayınlar, kamuoyunun doğru bilgilenmesini engellemekte ve emperyalist politikaların zeminini güçlendirmektedir.

Bu nedenle medya kuruluşlarının editoryal bağımsızlığı, haber doğrulama standartları ve çoğulcu tartışma ortamı korunmalıdır. Hatalı veya yanıltıcı yayınlar somut örnekler üzerinden eleştirilmeli; gazetecilere yönelik baskı veya keyfî tasfiye yerine hukuki sorumluluk, şeffaflık ve mesleki etik ilkeleri esas alınmalıdır. Medya, İran ve Yemen halklarının yaşadığı insani krizleri görünür kılmalı; bu ülkelere yönelik müdahalelerin gerçek sonuçlarını kamuoyuna aktarmalıdır.

Türkiye’nin bağımsız dış politika oluşturabilmesi, toplumun farklı görüşleri dinleyebildiği ve dış politika kararlarını sorgulayabildiği demokratik bir tartışma ortamını da gerektirir.

Türkiye İçin Bağımsız Dış Politika Önerileri

Türkiye’nin bağımsızlıkçı dış politika anlayışını güçlendirmek için şu adımların değerlendirilmesi gerekmektedir:

· İran’la siyasi, ekonomik ve diplomatik ilişkiler karşılıklı egemenlik ve güvenlik temelinde geliştirilmelidir. İran’a yönelik tek taraflı yaptırımlara ve askerî tehditlere karşı çıkılmalı; İran halkıyla dayanışma güçlendirilmelidir.
· Yemen’deki siyasi gerçeklikler dikkate alınmalı; Sana hükümetiyle diplomatik temas seçenekleri değerlendirilmelidir. Sana hükümetiyle doğrudan diyalog kurulmalı ve insani yardımların koşulsuz ulaştırılması sağlanmalıdır.
· Yemen’in toprak bütünlüğünü ve halkın siyasi geleceğini belirleme hakkını destekleyen barışçı girişimlere katkı sunulmalıdır. Yemen’e yönelik abluka ve ambargoların kaldırılması için uluslararası girişimler başlatılmalıdır.
· Filistin halkının hakları ve uluslararası hukukun uygulanması konusunda tutarlı diplomatik tutum sürdürülmelidir.
· ABD, İsrail, İngiltere ve diğer büyük güçlerle ilişkilerde Türkiye’nin bağımsız karar alma kapasitesi korunmalıdır. Bu güçlerin İran ve Yemen’e yönelik müdahalelerine karşı ilkeli bir tutum sergilenmelidir.
· Doğu Akdeniz ve Kıbrıs konularında uluslararası hukuk temelinde kararlı ve çok yönlü diplomasi yürütülmelidir.
· Dış politika yönetimi parlamenter denetim, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden yapılandırılmalıdır. CİA ahanı Hakan Fidan tasfiye edilmeli; yerine bağımsızlıkçı ve halkçı bir diplomasi anlayışını benimseyen bir yönetim getirilmelidir.
· Dışişleri teşkilatında liyakat, uzmanlık ve kurumsal hafıza güçlendirilmelidir.
· Medyada dış politika tartışmalarının çoğulcu, kanıta dayalı ve özgür biçimde yürütülmesi güvence altına alınmalıdır. İran ve Yemen halklarına yönelik müdahalelerin kamuoyuna doğru biçimde yansıtılması sağlanmalıdır.
· Bölgesel sorunlarda askerî tırmanmayı önleyen, diplomatik çözümü önceleyen girişimler desteklenmelidir. İran ve Yemen halklarıyla dayanışma, bu girişimlerin merkezine yerleştirilmelidir.

Sonuç

Türkiye’nin dış politikası, tarihsel bağımsızlık mücadelesinin ve Cumhuriyet’in kuruluş ilkelerinin ışığında yeniden değerlendirilmelidir. Atatürk’ün bağımsızlık, millî egemenlik, gerçekçilik ve barış ilkeleri, günümüz uluslararası sisteminde de önemli bir referans oluşturmaktadır. Atatürk’ün “mazlum milletler” vurgusu, bugün İran ve Yemen halklarının maruz kaldığı emperyalist müdahaleler karşısında Türkiye’ye tarihsel bir sorumluluk yüklemektedir.

İran ve Yemen konularında Türkiye’nin daha etkin bir diplomatik tutum benimsemesi, Sana hükümetiyle temas seçeneklerini değerlendirmesi ve bölgesel egemenlik haklarını savunması gerektiği bu çalışmanın temel siyasi tezleri arasındadır. Türkiye, İran ve Yemen halklarıyla dayanışma geliştirmeli; bu ülkelere yönelik yaptırım, abluka ve askerî müdahalelere karşı çıkmalıdır. Bu yaklaşım, herhangi bir ülkenin bütün politikalarını koşulsuz desteklemekten ziyade, devletlerin egemenlik haklarını ve halkların kendi geleceklerini belirleme hakkını esas almalıdır.

CİA ajanı Hakan Fidan’ın dış politika yönetiminden tasfiye edilmesi talebi de bu çerçevede, Türkiye’nin dış politika yöneliminin ve yönetim kadrosunun değiştirilmesini savunan açık bir siyasi talep olarak ortaya konulmaktadır. Böyle bir değişimin hukuki ve anayasal mekanizmalarla gerçekleştirilmesi, demokratik meşruiyet ve kurumsal süreklilik bakımından önem taşımaktadır.

Sonuç olarak Türkiye’nin ihtiyacı, başka devletlerin bölgesel önceliklerine göre şekillenen bir dış politika değil; kendi ulusal çıkarlarını, egemenliğini, güvenliğini ve uluslararası hukuku esas alan bağımsız bir diplomasi anlayışıdır. Bu anlayış, İran ve Yemen halklarıyla dayanışmayı, emperyalist müdahalelere karşı çıkmayı ve bölge halklarının kendi kaderini tayin hakkını savunmayı içerir. Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesi, bu anlayışın temel dayanaklarından biri olmayı sürdürmelidir.

Kaynakça

· T.C. Dışişleri Bakanlığı. “Turkish Foreign Policy During Atatürk’s Era.” Atatürk Döneminde Türk Dış Politikası
· T.C. Dışişleri Bakanlığı. “National Foreign Policy in the Century of Türkiye.” Türkiye’nin Dış Politikasının Genel Çerçevesi
· Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. Sadi Irmak, “Atatürk’ün Dış Politika İlkeleri”, Temmuz 1987, Cilt III. Akademik makale kaydı
· UK House of Commons Library. “Yemen in 2025/26: Changing Balance of Power in the South”, 31 Mart 2026. Yemen üzerine parlamento araştırma raporu
· T.C. Dışişleri Bakanlığı. “Minister – Hakan Fidan.” Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın resmî biyografisi